در دعاست : . * ( اللَّهم عرّفنى نفسك فانك ان لم تعرّفنى نفسك لم اعرف نبيك . اللَّهم عرّفنى نبيك فانك ان لم تعرّفنى نبيك لم اعرف حجتك . . . ) * . در اين دعا كه تعليم است ، درست فهميده مىشود كه معرفت پيغمبر خدا بدون معرفت خدا حاصل نمىشود و معرفت امام بدون معرفت پيغمبر حاصل نمىشود و صحيح هم همين است . 2 . از جمله جهاتى كه بايد گفت پايهء اول و زيربناى دين ، زيرسازى دين توحيد است اين است كه توحيد منطق همهء آنها ( 1 ) است ، يعنى اگر توحيد درست نباشد تقوا و عفت و درستى و امانت و فداكارى و وفا ، صفا ، احسان و بالاخره خوب بودن منطق صحيح ندارد ( 2 ) . البته ممكن است با تلقين و القاء كسى را به خيال وطن پرستى و نژادپرستى ، فداكار كرد ولى منطق ندارد ، تقليد است و از تلقين است و قابل تشكيك و زوال است . به هر حال نه تنها نماز و روزه و مراسم مذهبى بدون معرفت خدا منطق ندارد ، روش اخلاقى و روش پاك اجتماعى و بالاخره غير از روش منفعت پرستى و سبعيت هيچ كدام منطق ندارد و به عبارت ديگر الفاظ توخالى است . انسانيت و بشردوستى و وطن پرستى هيچ كدام اگر مؤسَّس بر تقواى الهى و رضوان او نباشد اساس درستى ندارد ، * ( كمثل العنكبوت اتخذت بيتاً . ) * . 3 . آيهء * ( مثل الذين اتخذوا من دون الله اولياء كمثل العنكبوت اتخذت بيتاً ) * ناظر به اين است كه غير خدا را مىتوان تكيه گاه عمل قرار داد اما سست است و تلقينى و تقليدى ، يعنى روش منضبط اخلاقى و اجتماعى انسان كه در آن مفاهيمى انسانى وجود داشته باشد و از احسان و انعام و فداكارى و وفا و صفا و راستى و درستى سخن به ميان آيد [ بدون معرفت خدا ] نمىتواند مبنا و منطقى محكم داشته باشد .

--> ( 1 ) [ ساير عناصر دين ] ( 2 ) رجوع شود به يادداشتهاى دين و ايمان بهترين سرمايهء زندگى است .